De Monsterkamer

Rob Westendorp over papier

Wat is je favoriete papier en waarom?
Los van de specifieke keuzes die je voor een ontwerp maakt heb ik een grote voorkeur voor ongestreken papier. Ik hou van ‘warmte aan m’n vingers’. Zo vind ik bijna alle papier van Munken prettig, werk ik graag met Biotop maar ook goedkoop schetspapier kan fijn zijn. Mooie kwaliteiten gekleurd papier zoals Tintoretto van Fedrigoni kan ik ook erg waarderen maar het komt er in de praktijk eigenlijk op neer dat ik ze nooit kan toepassen.

Kun je een voorbeeld geven van een ontwerp dat je hebt gemaakt, waarbij papier een bijzondere of juist heel functionele rol speelt?
Een kleine uitgave met een gedicht van Tjitske Jansen vind ik in al z’n beperktheid zeer geslaagd. Doordat het budget erg krap was en ik per sé gebruik wilde maken van een stans, koos ik voor verschillende kleuren Fizz van Proost en Brandt en verving daarmee eigenlijk twee drukgangen: Het omslag is 225 grams beige en de schutbladen 120g rood. Door de plaatsing van de stans op voorzijde en flap ontstaat het silhouet van een herdershond. Het binnenwerk bestaat uit Biotop 90 grams en het geheel is in één kleur gedrukt.

Tjitske Jansen – Zoals een Herdershond kan kijken. Uitgeverij Podium, 2011

Tjitske Jansen – Zoals een Herdershond kan kijken. Uitgeverij Podium, 2011

Hoe belangrijk is de papierkeuze in de ontwerpen die je maakt? Besteed je veel tijd aan het uitzoeken van papier?
Papierkeuze vormt een wezenlijk onderdeel in mijn ontwerpen. Helaas zijn de werkzaamheden tegenwoordig zodanig dat de keuze van het papier vaak al (min of meer) vast ligt bij de productieafdeling van een uitgeverij. Niet dat dat per definitie voor ongewenste resultaten zorgt maar soms zou ik toch wat meer invloed willen hebben. Bij huisstijlen ligt dat natuurlijk anders en ga ik uitgebreid met de klant om de tafel zitten en laat ik mogelijkheden zien en verschillen voelen. Dat helpt meestal om voor een kwaliteit te gaan die beter aansluit bij het ontwerp waardoor het resultaat echt gaat leven.

Kun je een ontwerp van een andere ontwerper aanwijzen waarvan de papierkeuze je aanspreekt?
De Privé-Domein serie van de Arbeiderspers is voor mij nog steeds een openbaring en een van de redenen geweest om me te gaan gaan toeleggen op boeken. Als student grafische vormgeving las ik begin jaren negentig voor het eerst een deel (nr. 170 Plakboek van George Perros) en probeerde achteraf te beredeneren waarom ik zo intens genoten had van het boek en niet alleen vanwege de inhoud.
Het was en blijft één van de weinige keren dat de bijzondere combinatie van materiaal en vormgeving zo naadloos aansluit bij het intieme karakter van de serie, iets waar ik zelf als boekontwerper nog nooit volledig in geslaagd ben.
Verschillende vormgevers verzorgden in de loop der jaren de omslagen waarvoor Kees Kelfkens het basisontwerp maakte en het papier koos: het matte Simili Japon.
De keuze voor het créme-kleurig gevergeerde houtvrije romandruk van het binnenwerk lag in handen van Wim Mol van de productieafdeling van de Arbeiderspers die ook zorg droeg voor het fantastische zetwerk. De eerste delen werden, niet tot ieders vreugde, op Franse wijze ongesneden aangeboden.

Ik heb (helaas?) geen pagina’s hoeven opensnijden maar gebruikt zijn ze wel…

Ik heb (helaas?) geen pagina’s hoeven opensnijden maar gebruikt zijn ze wel…

Zijn er dingen die je mist in het huidige aanbod van papier?
Nee, ik deel de mening dat je soms omkomt in de vele keuzes die er zijn en ik laat me daarom dan ook vaak en graag adviseren door leveranciers, drukkers, collega’s.

Wat is je grootste frustratie op het gebied van papier?
Dat de papierkeuze voor bescheiden producties vaak flink beperkt wordt doordat papiergroothandels ‘kleine order kosten’ rekenen. Begrijpelijk maar super frustrerend. Soms los ik dat op door gebruik te maken van voorraad die nog bij een drukker ligt of door bij de kunstenaarsmaterialenwinkel losse vellen te kopen waardoor het voor een klant mogelijk word om visitekaartjes in 6 verschillende kleuren te laten drukken…

Florentino van Van der Linde

Eén pms blauw op 6 verschillende kleuren 300 grams Florentino van Van der Linde

Is het voor ontwerpers makkelijk of juist moeilijk om aan informatie over papier, papiermonster en/of collecties te komen?
Makkelijk, alhoewel het bemachtigen van complete collecties wel steeds moeilijker wordt, maar daar hebben we dan de Monsterkamer weer voor…

Hoe zie je de toekomst van papier?
Het is voor mij ondenkbaar dat papier verdwijnt. Ik denk wel dat de keuze beperkter gaat worden en dat er door de ontwikkelingen op digitaal gebied minder gedrukt zal worden, maar het mag wat mij betreft ook allemaal wel een onsje minder. Ik hoop ook dat de tendens zich doorzet dat de soorten die blijven bestaan schoon geproduceerd zullen/ kunnen worden.

door Rob Westendorp