De Monsterkamer

Janneke Hendriks over papier

Wat is je favoriete papier en waarom?
Ik werk graag met Cyclus. Ik vind het fijn als er imperfecties in papier zitten die een kleine onvoorspelbaarheid opleveren, ruimte voor een toevalligheid. In Cyclus Cyclus Offset is een ongestreken 100% post-consumer recycled papier met een natuurlijke witheid (CIE 95). Cyclus is een 2-zijdig gestreken halfmat papier. zit soms een net iets te groot spikkeltje wat een willekeurige relatie aangaat met het drukwerk. Er kan dan bijvoorbeeld een letter dichtlopen door zo’n onregelmatigheid waardoor in een oplage iets unieks ontstaat. Verder hou ik van de koele tint van Cyclus. De meeste gerecyclede papieren zijn warmer van kleur.

Munken Rough Munken Rough heeft een ongestreken, zeer tactiel oppervlak en de friswitte tint zorgen voor een mooie beeldweergave in combinatie met een natuurlijk papiergevoel. gebruik ik vaak vanwege de tactiliteit die het papier heeft en omdat het makkelijk is een dummy te laten maken bij de Munkedals dummyshop. Heel praktisch. En krantenpapier, dat is ook een favoriet!

Repairing Earthquake Project, Nishiko. Ontwerp i.s.m. Sepus Noordmans, 2021. Omslag: Arctic Volume white 300 g/m2. Binnenwerk: Munken Lynx 90 g/m2 en Cyclus Silk 100 g/m2

Kun je een voorbeeld geven van een ontwerp dat je hebt gemaakt, waarbij papier een bijzondere of juist functionele rol speelt?
Papier speelt altijd een belangrijke rol in het ontwerp. Ik werk graag met lichte gramgewichten zodat ‘voor’ en ‘achter’ een relatie met elkaar aangaan in de transparantie. Bij het openvouwen van een flyer of het bladeren in een boek, verandert de lichtinval en ontstaat er een nieuw beeld, een nieuwe boodschap zelfs.

Briefpapier Nest, 2008. Amber Preprint, 80 g/m2

In boeken maak ik vaak gebruik van twee papiersoorten om onderscheid te maken tussen delen die inhoudelijk verschillend zijn. Ik heb een voorkeur voor heldere scheidingen en trek beeld en tekst vaak uit elkaar.

In sommige projecten verwijst het gekozen papier naar een ander papier. Daar begon ik mee met het ontwerp van een publicatie over het werk van Roman Wolgin. Ik kreeg een stapel tekeningen waarvan de voorzijde, maar ook de achterzijde me inspireerde. Die achterzijde bevatte zoveel informatie over de techniek, het gebruikte materiaal, de druk die de kunstenaar zette en de omgeving waarin het werk was gemaakt. Ik besloot van een aantal tekeningen ook de achterzijde te scannen.

Denying everything is the essence of my nature, Roman Wolgin, 2011. Munken Polar Rough 300/120 g/m2

Denying everything is the essence of my nature, Roman Wolgin

Denying everything is the essence of my nature, Roman Wolgin

Bij een kunstenaarsboek van Navid Nuur gebruikten we één van zijn Moleskine schetsboeken als basis en probeerden deze in vorm, materiaal en binding, zo goed mogelijk te benaderen. Doordat hij in zijn schetsboek wit etikettenmateriaal plakte, kon ik het gelige papier van de Moleskines niet gebruiken, maar moest ik de kleur in druk nabootsen op een witter papier. Dat is goed gelukt met Soporset Premium Offset Het assortiment van Soporset is het resultaat van investeringen in hoogwaardige technologie en een continue zoektocht naar innovaties. Soporset maakt voor zijn assortiment gebruik van hout uit duurzaam beheerde Eucalyptusbossen en past de meest geavanceerde technieken toe..

Phantom Fuel, Navid Nuur, 2013. Binnenwerk en schutbladen: Soporset Premium Offset 90/170 g/m2.

Phantom Fuel, Navid Nuur

Hoe belangrijk is de papierkeuze in de ontwerpen die je maakt? Besteed je veel tijd aan het uitzoeken van papier?
Papierkeuze is een essentieel onderdeel van het ontwerp en ik besteed er veel tijd aan. Het is één van de leukste onderdelen van het ontwerpproces. Hoewel ik graag nieuwe papieren probeer, val ik vaak terug op mijn oude favorieten.

Fenduq, 2019. Binnenwerk Arctic Volume White 115 g/m2 en Munken Polar Rough 120 g/m2

Fenduq, 2019

Fenduq, 2019

Kun je een ontwerp van een andere ontwerper aanwijzen waarvan de papierkeuze je aanspreekt?
Sommige boeken staan al lang in mijn kast en blijven mij inspireren, bijvoorbeeld de Ando-agenda van 2007 (printed in Holland… designed in China).

Ontwerp Ineke Teeninga, 2007. Cover: Toile Orsay. Binnenwerk: Anda 50 g/m2 en Royal Print 70 g/m2.

 Zijn er dingen die je mist in het huidige aanbod van papier?

Ik mis papier met meer onregelmatigheden. Onvoorspelbaar papier. Dat hoeft niet te verwijzen naar een ambachtelijk proces, kan ook een machinaal proces zijn wat niet volledig gecontroleerd verloopt.

In de jaren 90 woonde en werkte ik in Roemenië. Daar heb ik toen ladingen schriftjes en papier verzameld in curieuze, stoffige winkels. Toiletpapier was adembenemend, die rolletjes heb ik nog steeds. In de jaren 80 waren Roemenen nog genoodzaakt om hun billen te vegen met papier waarin bijbels waren verwerkt met nog leesbare teksten. Een streek van atheist en dictator Ceaucescu, een verhaal wat mij altijd is bijgebleven.

Ook in India werd ik blij van papiervondsten. Zulke inspirerende ontdekkingen worden steeds zeldzamer en waren per definitie nooit onderdeel van het ‘aanbod’.

Rolletjes toiletpapier, 1999, Roemenië

Rolletjes toiletpapier, 1999, Roemenië

Wat is je grootste frustratie op het gebied van papier?
Ik heb veel opdrachtgevers met een klein budget en ik had een periode waarin ik graag met gekleurd papier werkte. Dat werd altijd te duur, dus ging ik het faken. Bij boeken zie je dat, maar losbladige ontwerpen kwamen er zo overtuigend uit dat niemand dat ooit heeft gemerkt en ik het zelf ook bijna vergat. Ik vind het leuk om een list te bedenken wanneer ik tegen grenzen aanloop, papier heeft me nooit gefrustreerd.

Flyers Nest voor en achter, 2011. Wit houtvrij offset, 120 g/m2

Is het voor ontwerpers makkelijk of juist moeilijk om aan informatie over papier, papiermonsters en/of collecties te komen?
Ik drijf nog op uitstervende contacten uit de tijd dat ik voor grotere ontwerpbureaus werkte. Voor jongere generaties zelfstandige ontwerpers lijkt het me lastig om die contacten met drukkers en papierleveranciers op te bouwen. Het lijkt alsof steeds minder drukkerijen in Nederland open staan voor ontwerpers bij de pers. Ik heb vroeger veel tijd doorgebracht in de papierkamer van drukkerij Ando en ik had altijd de luxe dat papiercollecties naar me toe werden gebracht. Maar die tijd lijkt voor mij nu ook voorbij! Dat gat wordt gelukkig goed opgevuld door De Monsterkamer.

Violet, geel, oranje, blauw, groen, rood, Piet Dieleman, 2013. Omslag: parelgrijskarton, 0,45 mm. Binnenwerk: enkelzijdig gestreken sulfaatkarton Symbol Card white 300 g/m2 op 2 x 2,0 mm parelgrijskarton

Violet, geel, oranje, blauw, groen, rood, Piet Dieleman

Violet, geel, oranje, blauw, groen, rood, Piet Dieleman

Hoe zie je de toekomst van papier?
Mijn dochter leert dit jaar in groep vijf papier scheppen, boekbinden, inkt maken en marmeren. Misschien is er in iedere klas één kind bij wie dit curriculum een basis legt voor de liefde en fascinatie voor papier. Ik herinner me dat ik op haar leeftijd verliefd was op Origami papier 🙂

Interview door De Monsterkamer met Janneke Hendriks