De Monsterkamer

Creatieve innovaties uit de combinatie van papier en geleide inkt

Onlangs presenteerde de pionier op het gebied van creatieve ‘printed electronics’, Kate Stone, de interactieve drum poster. De interactieve drumposter bestaat uit een gedrukte poster, waar op de achterkant drukgevoelige sensoren in combinatie met geleide ‘tracks’ zijn geprint met geleide inkt. De sensoren worden daarmee gekoppeld aan een compacte elektronica printplaat die het drumgeluid produceert. Wanneer iemand op de poster de grafisch weergegeven drumkit aanraakt, geeft de drukgevoelige sensor een signaal af aan het de printplaat die zorgt voor het drumgeluid. Een alternatief is dat via een bluetooth verbinding een signaal aan een tablet of smartphone wordt meegegeven die vervolgens het drumgeluid produceert.

Dit project, gefinancierd vanuit Kickstarter, is een voorbeeld van welke creatieve mogelijkheden de combinatie van papier, geleide inkt en elektronica kunnen bieden. In dit project is ervoor gekozen om voor het geluid nog praktisch gebruik te maken van een PCB printplaat, maar in de nabije toekomst zal dat geluid ook uit een op papier geprinte schakeling/luidspreker geproduceerd kunnen worden.

Deze innovatie is mogelijk door toepassing van nanotechnologie. Kleine deeltjes, verwerkt in inkt en coatings die met bekende print- en druktechnieken en droging op papier en folie aangebracht worden. De techniek maakt het mogelijk om nieuwe intelligente functies te creëren door het drukken/printen van elektronische schakelingen (Printed Electronics, zie ook: Hoe verpakkingen gaan meedenken [red.]), optische toepassingen, specifieke pixel patronen, chemische- en biosensoren.

Voorbeelden van intelligente functies zijn: tijd en temperatuur indicatoren, indicatoren die de versheid van bederfelijke goederen kunnen meten, ‘smart posters’ die mogelijkheden bieden om informatie via een smartphone te lezen of een product te bestellen en te betalen.

Belangrijk voordeel van het gebruik van printtechnologie en papier als substraat zijn de lage kosten en efficiënte productie in hoge volumes en de productie van flexibele toepassingen. Door de interactie tussen printtechnologie en high tech materiaal technologie ontstaan er allerlei nieuwe toepassingen en mogelijkheden voor productontwikkeling.

Een groeiend aantal bedrijven richt zich op de ontwikkeling van industriële toepassingen en ook de papierindustrie ziet kansen in deze zich ontwikkelende markt. Ter illustratie, Arjowiggins introduceerde kortgeleden Powercoattm papier met een glad oppervlak speciaal bedoeld voor het aanbrengen van schakelingen met geleide inkt, o.a. voor RFID antennes.

Naast de industriële bedrijven zijn op kleine schaal groepen creatieve ontwerpers in samenwerking met Design en Kunstopleidingen bezig om de mogelijkheden tussen grafisch ontwerp en interactie (Internet of Things) te verkennen. Een voorbeeld is het Designbureau uit Liverpool, Uniform, dat samen met eerder genoemde Kate Stone en studenten van PRS Design Academy, een poster heeft ontwikkeld met een overzicht van clips van popmuziek bands die in een bepaalde maand in een regio optreden. De clips kunnen worden beluisterd en via een smartphone kunnen kaarten voor een concert worden besteld.

In Nederland zie ik helaas weinig initiatieven op dit gebied. Waarschijnlijk komt dit doordat de benodigde disciplines, grafisch ontwerp, elektronica en chemie, traditioneel niet veel met elkaar samenwerken. Ook in het onderwijs (grafische lycea, HBO creatieve richtingen) zijn er nauwelijks initiatieven om multidisciplinair kennis te ontwikkelen en te experimenteren. Dat is jammer want er liggen voldoende uitdagingen en er is veel perspectief in creatieve printed intelligence toepassingen. Ondernemingen en organisaties die dit onderwerp willen verkennen, verwijs ik naar het volgende visiedocument waarin ik een overzicht geef van de ontwikkelingen: http://www.media-alliantie.nl/wp-content/uploads/2011/12/Visiedocument-Printed-Electronics-en-Intelligence1.pdf.

Voor verdere inspiratie in de richting van creatief design en toepassingen, zie:

door Albert Noppen